M24

Originalna dokumentacija za pušku M24

1928.

Pogon 1928.

Radnička kolonija

1919-1941 (Fabrika između dva svetska rata)

Na Pariskoj mirovnoj konferenciji u januaru 1919. godine iznet je podatak da je šteta koju su Zavodi pretrpeli tokom rata 70% predratne vrednosti.

Iz francuskih vojnih fabrika u Kragujevac se istog meseca vratilo 400 radnika, a prve obnovljene radionice su puštene u rad u julu.

Vojnotehnički zavod je promenio ime u Artiljrijsko tehnički (ATZ) zavod 30. novembra 1923.

Tokom 1924. i 1925. godine Ministarstvo je sa ,,FN" (Fabric nacionale, Herštal. Belgija) potpisalo ugovor o otkupu licence za proizvodnju pušaka 7.9 mm M 24 i municije 7,9x57 mm. Paralelno su započeti radovi na izgradnji fabrike pušaka i fabrike pešadijske municije.

Fabrika pešadijske municije puštena je u rad 22. marta 1928. godine, a svečano puštanje u pogon fabrike pušaka i municije bilo je 15. oktobra  (na dan 75-godišnjice prvog livenja topova u Kragujevcu). Kapacitet novih pogona bio je 200 pušaka i 200.000 metaka dnevno. Fabrika pušaka je imala 1250 mašina. 

Iste godine za potrebe zaposlenih završeno je radničko naselje Stara radnička kolonija i sklopljen ugovor sa opštinom o zajedničkom finansiranju izgradnje vodovoda.

Ovo je period brzog uspona fabrike pa je u okviru ATZ 1929. godine završena i nova fabrika fulminata u kojoj su izrađivane sve vrste inicijalnih i detonatorskih kapisli. Tokom 1930. godine na bazi čehoslovačke licence osvojena je proizvodnja signalnih pištolja      26 mm M 1929, a tradicionalni naziv, Vojnotehnički zavod, čitavoj instituciji vraćen je 4. marta 1931.

Na sednici Ministarskog saveta, 9. avgusta 1933. zaključeno da je Vojnotehnički zavod (VTZ) u Kragujevcu najvažniji centar vojne industrije u Jugoslaviji. Iste godine u Zavodu je izgrađena telefonska centrala.

Od čehoslovačke „Zbrojovke" iz Brna u julu mesecu 1936. godine dobijena je licenca za puškomitraljeze 7,9 mm M 1937.

U martu 1938. urađen je i pušten u rad vodovod, finansiran sredstvima Vojnotehničkog zavoda. 

Završena je i kolonija od 384 stana na Stanovljanskom polju. 

Na bazi patenta br. 12.939 od 1. maja 1935. za „Malokalibarski streljački uređaj Lazara Jovanovića" 1939. godine osvojena je i proizvodnja „malokalibarske puške 5,6 mm" (u suštini, umetnute cevi sa adapterom 5,6 mm za standardnu vojničku pušku 7,9 mm M.24). Po idejama istog konstruktora, VTZ je izradio nultu seriju streljačke takmičarske puške „Model L. J." i prototip pištolja '380ACP sistema Jovanović M 1931.

Fabrikacije puškomitraljeza po češkoj licenci Zbrojovka osvojena je 1940. godine. 

Fabrika je dočekla rat kao evropski gigant sa 12.000 zaposlenih i 10.000 mašina. Nemačka je okupirala Kragujevac i VTZ 11. aprila 1941. godine.